Global Mod
Ev temizliği birçok ülkede düşük ücretli ve güvencesiz çalışma alanlarından biri olabiliyor. Göçmen kadınlar, etnik azınlıklar ve ekonomik açıdan dezavantajlı gruplar bazı toplumlarda ev içi bakım ve temizlik işlerinde orantısız biçimde yer alabiliyor.
Burada “temizlik işi kadınlara aittir” şeklindeki toplumsal norm, sınıf ve göç dinamikleriyle birleşebiliyor. Bir ailenin kendi evinde yapmak istemediği veya zaman ayıramadığı işleri başka bir kadının ücret karşılığında yapması, temizlik emeğinin nasıl toplumsal olarak dağıldığını gösteriyor.
Dolayısıyla market rafındaki bir temizlik ürünü aslında daha büyük bir ekonomik sistemin parçası. Ürünü kim üretiyor? Kim satıyor? Kim kullanıyor? Kim profesyonel olarak temizlik yapıyor? Kim temizlik yaptığı için düşük ücret alıyor?
Bu sorular, “hangi çamaşır suyunu kullanmalıyım?” sorusundan çok daha geniş bir tartışma açıyor.
Temizlik Ürünleri ve Sınıfsal Eşitsizlik
Temizlik ürünlerinin tüketimi de sınıfsal açıdan ele alınabilir.
Daha yüksek gelirli bir aile farklı yüzeyler için ayrı ürünler satın alabilir. Daha düşük gelirli bir aile ise tek bir ürünle mümkün olduğunca fazla işi çözmeye çalışabilir. Bu durum bazen “bilinçsizlik” şeklinde yorumlanıyor. Oysa ekonomik koşullar insanların seçeneklerini doğrudan etkiliyor.
Üstelik hijyen konusunda toplumsal beklentiler de gelirden bağımsız değil. Sosyal medyada kusursuz mutfaklar, bembeyaz banyolar ve sürekli düzenli evler görmek, insanlarda gerçekçi olmayan standartlar oluşturabiliyor.
Bir evin sürekli fotoğraf çekimine hazır görünmesi ile sağlıklı ve yaşanabilir olması aynı şey değil.
CDC'nin yaklaşımı da bu noktada önemli: Her yüzeyin sürekli dezenfekte edilmesi gerekmiyor; normal koşullarda düzenli temizlik çoğu durumda yeterli olabiliyor. Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri
Domestos ile Yer Silinecekse Nelere Dikkat Edilmeli?
Sosyal boyutları konuşurken pratik güvenliği unutmamak gerekiyor.
Öncelikle kullanılacak Domestos ürününün etiketinde zemin/yüzey kullanımına ilişkin talimat bulunup bulunmadığı kontrol edilmeli. Ürünler aynı içerik ve kullanım amacıyla üretilmiş olmayabilir.
İkinci olarak, etiket farklı bir oran belirtmiyorsa kafadan “biraz fazla koymak” doğru yaklaşım değildir. CDC de çamaşır suyu ürünlerinde üreticinin belirttiği seyreltme oranlarına uyulmasını tavsiye ediyor. Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri
Üçüncü olarak, Domestos başka temizlik ürünleriyle karıştırılmamalıdır. Özellikle tuz ruhu gibi asit içeren ürünlerle veya amonyak içeren ürünlerle birlikte kullanılması tehlikeli olabilir. Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri+1
Ayrıca ortam havalandırılmalı, ürün çocukların ve evcil hayvanların erişemeyeceği yerde tutulmalı ve gerekiyorsa eldiven gibi koruyucu ekipman kullanılmalıdır. WHO da dezenfektan uygulaması sırasında çocukların ve evcil hayvanların ortamdan uzak tutulmasını ve ortamın iyi havalandırılmasını tavsiye ediyor. Dünya Sağlık Örgütü
Domestos'un Kendi Hijyen Söylemi de Sosyal Bir Boyut Taşıyor
Burada markanın kendi çalışmalarına da bakmak ilginç.
Unilever Türkiye'nin yayımladığı raporlarda Domestos'un okul hijyeni kapsamında çalışmalar yürüttüğü, 72 ilde 14 bin okula ve 4,5 milyon çocuğa ulaşıldığının bildirildiği görülüyor. Aynı raporda 95 okulun tuvaletlerinde iyileştirme çalışmaları yapıldığı ve yardımcı hizmetler görevlilerine hijyen uygulamaları konusunda eğitim verildiği belirtiliyor. Unilever+1
Bu örnek bize hijyenin yalnızca bireysel bir tüketim tercihi olmadığını gösteriyor. Temiz tuvalete erişim, okul altyapısı, çalışanların eğitimi ve kamusal sağlık hizmetleri de hijyenin parçası.
Yani bir çocuğun temiz bir tuvalete erişebilmesi yalnızca annesinin evde ne kadar iyi temizlik yaptığıyla açıklanamaz. Okulun altyapısı, belediye hizmetleri, ekonomik kaynaklar ve kamusal politikalar da belirleyicidir.
Kişisel Deneyim ile Araştırma Arasındaki Sınırı Korumak
Bu yazıda kişisel deneyim olarak aktarabileceğim şey, günlük hayatta temizlik tartışmalarının ne kadar kolay şekilde “temiz insan/kirli insan” veya “iyi ev kadını/kötü ev kadını” gibi ahlaki yargılara dönüşebildiğine dair gözlemdir. Bu gözlemi bilimsel veri olarak sunmuyorum.
Araştırma tarafında ise özellikle CDC ve WHO'nun temizlik ve dezenfeksiyon konusundaki güncel güvenlik önerilerini esas aldım. CDC, temizlik ile dezenfeksiyonun farklı işlemler olduğunu açıkça ayırıyor; WHO ise dezenfektanların güvenli kullanımı, havalandırma ve kimyasalların karıştırılmaması konusunda uyarıyor. Dünya Sağlık Örgütü+1
Bu ayrım önemli çünkü kişisel deneyim “ben böyle yaptım ve sorun olmadı” diyebilir; fakat güvenli kullanım konusunda bilimsel ve üretici talimatları daha güçlü referanstır.
Asıl Tartışma: Temiz Ev Kimin Sorumluluğu?
Bence “Domestos ile yerler silinir mi?” sorusunun en ilginç tarafı tam burada ortaya çıkıyor.
Evet, uygun ürün ve yüzey söz konusuysa, üreticinin talimatlarına uyularak çamaşır suyu bazlı ürünlerle belirli sert yüzeylerin temizliği veya dezenfeksiyonu mümkün olabilir. Fakat bu, “ne kadar çok kimyasal kullanırsam o kadar iyi” anlamına gelmez. Temizlik ve dezenfeksiyonun amacı, kullanılan kimyasalın miktarını artırmak değil, ihtiyaca uygun ve güvenli uygulama yapmaktır. Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri+1
Daha önemlisi, temizliği yalnızca bireysel sorumluluk olarak görmek de eksik kalıyor.
Bir kadının sürekli temizlik yapmasını “annelik içgüdüsü” diye açıklamak ne kadar sorunluysa, erkeklerin ev işlerine katılmasını “yardım etmek” olarak görmek de o kadar sorunlu olabilir. Düşük gelirli bir ailenin temizlik alışkanlıklarını yalnızca kişisel tercihle açıklamak da eksik; göçmen bir temizlik çalışanının emeğini yalnızca “hizmet sektörü” olarak görmek de öyle.
Ev dediğimiz alan aslında toplumsal ilişkilerin küçük bir modeli.
Kim çalışıyor?
Kim dinleniyor?
Kim bakım veriyor?
Kim karar veriyor?
Kim temizlik standardını belirliyor?
Kim bu işten gelir elde ediyor?
Kim görünmeyen emeği üstleniyor?
Ve belki de en önemli soru şu:
Bir evin gerçekten “temiz” olması mı daha önemli, yoksa o temizliği sağlamak için insanların üzerine adil olmayan bir yük bindirilmemesi mi?
Forumda bence asıl tartışılması gereken nokta da bu. Sizce ev temizliğinde kadın-erkek iş bölümünü gerçekten eşit hale getiren şey görevleri paylaşmak mı, yoksa temizlikle ilgili zihinsel yükü de paylaşmak mı? Gelir düzeyi ve yaşanılan evin koşulları temizlik standartlarımızı ne kadar değiştiriyor? Ayrıca “hijyen” adı altında tükettiğimiz kimyasalların miktarını artırmak gerçekten daha sağlıklı bir yaşam anlamına geliyor mu?
Burada “temizlik işi kadınlara aittir” şeklindeki toplumsal norm, sınıf ve göç dinamikleriyle birleşebiliyor. Bir ailenin kendi evinde yapmak istemediği veya zaman ayıramadığı işleri başka bir kadının ücret karşılığında yapması, temizlik emeğinin nasıl toplumsal olarak dağıldığını gösteriyor.
Dolayısıyla market rafındaki bir temizlik ürünü aslında daha büyük bir ekonomik sistemin parçası. Ürünü kim üretiyor? Kim satıyor? Kim kullanıyor? Kim profesyonel olarak temizlik yapıyor? Kim temizlik yaptığı için düşük ücret alıyor?
Bu sorular, “hangi çamaşır suyunu kullanmalıyım?” sorusundan çok daha geniş bir tartışma açıyor.
Temizlik Ürünleri ve Sınıfsal Eşitsizlik
Temizlik ürünlerinin tüketimi de sınıfsal açıdan ele alınabilir.
Daha yüksek gelirli bir aile farklı yüzeyler için ayrı ürünler satın alabilir. Daha düşük gelirli bir aile ise tek bir ürünle mümkün olduğunca fazla işi çözmeye çalışabilir. Bu durum bazen “bilinçsizlik” şeklinde yorumlanıyor. Oysa ekonomik koşullar insanların seçeneklerini doğrudan etkiliyor.
Üstelik hijyen konusunda toplumsal beklentiler de gelirden bağımsız değil. Sosyal medyada kusursuz mutfaklar, bembeyaz banyolar ve sürekli düzenli evler görmek, insanlarda gerçekçi olmayan standartlar oluşturabiliyor.
Bir evin sürekli fotoğraf çekimine hazır görünmesi ile sağlıklı ve yaşanabilir olması aynı şey değil.
CDC'nin yaklaşımı da bu noktada önemli: Her yüzeyin sürekli dezenfekte edilmesi gerekmiyor; normal koşullarda düzenli temizlik çoğu durumda yeterli olabiliyor. Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri
Domestos ile Yer Silinecekse Nelere Dikkat Edilmeli?
Sosyal boyutları konuşurken pratik güvenliği unutmamak gerekiyor.
Öncelikle kullanılacak Domestos ürününün etiketinde zemin/yüzey kullanımına ilişkin talimat bulunup bulunmadığı kontrol edilmeli. Ürünler aynı içerik ve kullanım amacıyla üretilmiş olmayabilir.
İkinci olarak, etiket farklı bir oran belirtmiyorsa kafadan “biraz fazla koymak” doğru yaklaşım değildir. CDC de çamaşır suyu ürünlerinde üreticinin belirttiği seyreltme oranlarına uyulmasını tavsiye ediyor. Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri
Üçüncü olarak, Domestos başka temizlik ürünleriyle karıştırılmamalıdır. Özellikle tuz ruhu gibi asit içeren ürünlerle veya amonyak içeren ürünlerle birlikte kullanılması tehlikeli olabilir. Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri+1
Ayrıca ortam havalandırılmalı, ürün çocukların ve evcil hayvanların erişemeyeceği yerde tutulmalı ve gerekiyorsa eldiven gibi koruyucu ekipman kullanılmalıdır. WHO da dezenfektan uygulaması sırasında çocukların ve evcil hayvanların ortamdan uzak tutulmasını ve ortamın iyi havalandırılmasını tavsiye ediyor. Dünya Sağlık Örgütü
Domestos'un Kendi Hijyen Söylemi de Sosyal Bir Boyut Taşıyor
Burada markanın kendi çalışmalarına da bakmak ilginç.
Unilever Türkiye'nin yayımladığı raporlarda Domestos'un okul hijyeni kapsamında çalışmalar yürüttüğü, 72 ilde 14 bin okula ve 4,5 milyon çocuğa ulaşıldığının bildirildiği görülüyor. Aynı raporda 95 okulun tuvaletlerinde iyileştirme çalışmaları yapıldığı ve yardımcı hizmetler görevlilerine hijyen uygulamaları konusunda eğitim verildiği belirtiliyor. Unilever+1
Bu örnek bize hijyenin yalnızca bireysel bir tüketim tercihi olmadığını gösteriyor. Temiz tuvalete erişim, okul altyapısı, çalışanların eğitimi ve kamusal sağlık hizmetleri de hijyenin parçası.
Yani bir çocuğun temiz bir tuvalete erişebilmesi yalnızca annesinin evde ne kadar iyi temizlik yaptığıyla açıklanamaz. Okulun altyapısı, belediye hizmetleri, ekonomik kaynaklar ve kamusal politikalar da belirleyicidir.
Kişisel Deneyim ile Araştırma Arasındaki Sınırı Korumak
Bu yazıda kişisel deneyim olarak aktarabileceğim şey, günlük hayatta temizlik tartışmalarının ne kadar kolay şekilde “temiz insan/kirli insan” veya “iyi ev kadını/kötü ev kadını” gibi ahlaki yargılara dönüşebildiğine dair gözlemdir. Bu gözlemi bilimsel veri olarak sunmuyorum.
Araştırma tarafında ise özellikle CDC ve WHO'nun temizlik ve dezenfeksiyon konusundaki güncel güvenlik önerilerini esas aldım. CDC, temizlik ile dezenfeksiyonun farklı işlemler olduğunu açıkça ayırıyor; WHO ise dezenfektanların güvenli kullanımı, havalandırma ve kimyasalların karıştırılmaması konusunda uyarıyor. Dünya Sağlık Örgütü+1
Bu ayrım önemli çünkü kişisel deneyim “ben böyle yaptım ve sorun olmadı” diyebilir; fakat güvenli kullanım konusunda bilimsel ve üretici talimatları daha güçlü referanstır.
Asıl Tartışma: Temiz Ev Kimin Sorumluluğu?
Bence “Domestos ile yerler silinir mi?” sorusunun en ilginç tarafı tam burada ortaya çıkıyor.
Evet, uygun ürün ve yüzey söz konusuysa, üreticinin talimatlarına uyularak çamaşır suyu bazlı ürünlerle belirli sert yüzeylerin temizliği veya dezenfeksiyonu mümkün olabilir. Fakat bu, “ne kadar çok kimyasal kullanırsam o kadar iyi” anlamına gelmez. Temizlik ve dezenfeksiyonun amacı, kullanılan kimyasalın miktarını artırmak değil, ihtiyaca uygun ve güvenli uygulama yapmaktır. Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri+1
Daha önemlisi, temizliği yalnızca bireysel sorumluluk olarak görmek de eksik kalıyor.
Bir kadının sürekli temizlik yapmasını “annelik içgüdüsü” diye açıklamak ne kadar sorunluysa, erkeklerin ev işlerine katılmasını “yardım etmek” olarak görmek de o kadar sorunlu olabilir. Düşük gelirli bir ailenin temizlik alışkanlıklarını yalnızca kişisel tercihle açıklamak da eksik; göçmen bir temizlik çalışanının emeğini yalnızca “hizmet sektörü” olarak görmek de öyle.
Ev dediğimiz alan aslında toplumsal ilişkilerin küçük bir modeli.
Kim çalışıyor?
Kim dinleniyor?
Kim bakım veriyor?
Kim karar veriyor?
Kim temizlik standardını belirliyor?
Kim bu işten gelir elde ediyor?
Kim görünmeyen emeği üstleniyor?
Ve belki de en önemli soru şu:
Bir evin gerçekten “temiz” olması mı daha önemli, yoksa o temizliği sağlamak için insanların üzerine adil olmayan bir yük bindirilmemesi mi?
Forumda bence asıl tartışılması gereken nokta da bu. Sizce ev temizliğinde kadın-erkek iş bölümünü gerçekten eşit hale getiren şey görevleri paylaşmak mı, yoksa temizlikle ilgili zihinsel yükü de paylaşmak mı? Gelir düzeyi ve yaşanılan evin koşulları temizlik standartlarımızı ne kadar değiştiriyor? Ayrıca “hijyen” adı altında tükettiğimiz kimyasalların miktarını artırmak gerçekten daha sağlıklı bir yaşam anlamına geliyor mu?